Als mindfulness-trainer zie ik dagelijks hoe we worstelen met stress. Maar de grootste mindfulness-oefening die ik ooit heb moeten doen? Dat was niet op een meditatiekussen, maar in de vergaderzaal tegenover een gestresste manager.

Vraag een willekeurige professional naar de grootste oorzaak van stress op het werk, en het antwoord is negen van de tien keer: “De werkdruk is te hoog.” Maar als ik écht doorvraag, ligt de angel heel vaak ergens anders. Niet bij de stapels werk, maar bij de dynamiek met de leidinggevende.

We kennen de typen allemaal wel:

• De wispelturige micromanager: Die bovenop elk detail zit en continu van koers verandert. Slaat iets niet meteen aan, of hoort hij een succesverhaal van een bevriende relatie? Dan moet het roer acuut om. Het resultaat is dat je constante onrust ervaart en nooit weet waar je aan toe bent.

• De ‘Kloon-zoeker’: De leidinggevende die het liefst een duplicaat van zichzelf van je maakt. Jouw unieke manier van werken en communiceren moet wijken voor hún blauwdruk. Het vreet aan je zelfvertrouwen en maakt je doodonzeker.

• De onbereikbare ontwijker: De manager die niet kán of wil communiceren. Hij of zij gaat een echt één-op-één gesprek het liefst uit de weg, waardoor je met prangende vragen blijft zitten en je er emotioneel alleen voor voelt staan.

• De wantrouwende controlefreak: Die nul vertrouwen uitstraalt en het liefst alle e-mails in de organisatie meeleest en stuk voor stuk becommentarieert.

• De ‘Ja-maar’-baas: Die roept dat de deur altijd openstaat, maar bij het eerste kritische geluid meteen in de verdediging schiet.

• De paniekzaaier: Die uit onmacht roept dat je “wel een beetje positief moet blijven”, subtiel insinuerend dat kritische denkers hun eigen carrière schaden.

De valkuil van de verbale strijd

Ik herken het maar al te goed uit mijn eigen verleden in loondienst. In zo’n dynamiek kunnen er situaties ontstaan waarin je merkt dat je je manager verbaal makkelijk onder de tafel kunt praten. En als je dat doet vanuit een diepe frustratie en machteloosheid, merk je direct daarna: dit pikt de ander niet. Het is simpelweg niet houdbaar.

Wanneer je een leidinggevende verbaal in de hoek drijft, komt er vaak venijn naar boven. Een kat in het nauw maakt rare sprongen, en steken onder de gordel lijken voor de manager dan opeens geoorloofd om de controle terug te pakken.

Het resultaat? Een onveilig gevoel en een enorme deuk in de werkrelatie.

De stilte die verkeerd wordt begrepen

Na zo’n pijnlijke confrontatie neem je je voor: de volgende keer houd ik rustig mijn mond tijdens de meeting. Dat gaat een paar keer goed. Je slikt je kritiek in, ademt door en houdt je afzijdig. Totdat je leidinggevende glimlachend een opmerking maakt in de trant van: “Fijn om te zien dat je het inmiddels eens bent met deze gang van zaken.”

Die interpretatie doet je van binnen direct steigeren. Je ego komt in het gedrang. Je gewonnen geven? Een ja-knikker worden? Dat nooit!

Op zo’n moment schiet je direct weer in je automatische overlevingsmechanisme: de aanval. De discussie laait weer op, de sfeer verhardt, en het eindigt opnieuw in een onbevredigende patstelling. Het helpt het proces niet, en het gaat er absoluut niet voor zorgen dat je leidinggevende de volgende keer wél open en oprecht naar jou gaat luisteren.

Waar gaat het écht mis?

Het gaat er in de kern meestal niet eens om dat je als werknemer direct je gelijk wilt halen of je ideeën meteen geïmplementeerd wilt zien. Het gaat erom dat je gezien en gehoord wilt worden.

Open en authentiek luisteren zonder oordeel en met nieuwsgierige aandacht is wat zorgt voor verbinding. Het geeft zowel de spreker als de luisteraar frisse, nieuwe inzichten. Het is een hardnekkige misvatting dat oordeelloos luisteren betekent dat je het met de ander eens bent of diegene zijn zin geeft. Juist jouw stille, oprechte aandacht geeft de ander het gevoel te mogen zijn wie hij of zij is. Wat zou het mooi zijn als leidinggevenden zich hiervan laten doordringen. Het zou het werkgeluk van het hele team een enorme boost geven.

Leren vertragen: zo pak je de regie terug

Wanneer je in zo’n negatieve spiraal zit, kost dat bakken met energie. Je humeur lijdt eronder en je partner of vrienden krijgen thuis avond na avond hetzelfde riedeltje ergernissen te horen. Soms is een ‘gemeenschappelijke vijand’ een troost met naaste collega’s en wordt de band onderling hechter tijdens de lunchwandeling, maar het weegt niet op tegen jouw ongenoegen.

Door schade en schande ben ik inmiddels wijzer geworden. De sleutel ligt in het leren vertragen. Als je leert vertragen en met een gezonde afstand naar de situatie kijkt, ga je het helder zien en verspil je niet langer nodeloos je kostbare energie.

Mijn belangrijkste mindfulness-strategieën voor op de werkvloer:

• Blijf bij de feiten: Als je manager je de mond snoert of je stilte verkeerd interpreteert, laat je brein dan niet op hol slaan (“Hij ziet me niet staan”, “Ze vindt me een bedreiging”). Wat gebeurde er daadwerkelijk? Wat werd er letterlijk gezegd?
• Erken je eigen reactie (zonder oordeel): Wat deed de opmerking met je? Welke emotie kwam omhoog? Voelde je spanning in je borst of kaken? Geef er erkenning aan, met mildheid, zonder dat het direct anders moet zijn. Dat schept innerlijke ruimte.
• Kijk naar de botsing van behoeften: Een conflict is bijna altijd een botsing van onuitgesproken behoeften. Wat had jij nodig in dat gesprek? En wat had de ander misschien vanuit stress, angst of onmacht—nodig? Als je de pijn of de stress van je manager kunt zien, ligt daar vaak de sleutel tot de oplossing.

Bewaar je energie

En merk je dat de ander, ondanks al jouw mindfulle pogingen, simpelweg niet openstaat voor verbinding? Dan zorgt deze helikopterview er in elk geval voor dat je stopt met vechten tegen de bierkaai. Je houdt genoeg energie over om bij jezelf in te tunen en te voelen wat jóúw volgende, nieuwe pad gaat zijn.

Ben je klaar om de regie over jouw (werk)leven terug te pakken?

Herken je de situaties uit dit artikel en merk je dat de dynamiek op je werk je te veel energie kost? Het doorbreken van automatische patronen en het bewaren van je innerlijke rust is een proces en dat hoef je niet alleen te doen.

Graag help ik je om te leren vertragen, zodat je de regie over je eigen leven en energie weer stevig in handen krijgt.

Kom vrijblijvend kennismaken:  wil je ontdekken hoe mindfulness jou kan helpen om steviger in je schoenen te staan op de werkvloer? Plan dan een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek met mij in. In 20 minuten kijken we samen waar jouw energielekken zitten en welke eerste stap jou weer rust en ruimte geeft.

Of misschien wil je meer lezen in mijn blog:
Wat is Mindfulness?
Waarom je altijd ja zegt en hoe je leert kiezen voor rust en ruimte.
Controle loslaten, begint met bewustwording.
Mindfulness: anders om leren gaan met angst