Angst is niet iets waar je voor kiest. Ze komt vaak juist op momenten waarop het leven je diep raakt. Momenten waarop je wereld even stil lijkt te staan. Ik weet hoe heftig angst kan zijn. Niet vanuit theorie, maar vanuit mijn eigen leven.
Toen mijn moeder overleed, maakte ik voor het eerst de dood van zo dichtbij mee. Het definitieve missen. Het besef dat ik haar nooit meer zou zien of omhelzen. Ik herinner me de paniek nog zo goed. Dat rauwe, allesoverheersende gevoel. De gedachte die steeds terugkwam: hoe kom ik hier ooit overheen?
Mijn lichaam stond voortdurend in de overlevingsstand. Mijn hoofd probeerde grip te krijgen, antwoorden te vinden, terwijl er eigenlijk niets op te lossen viel.
Angst verdwijnt niet zomaar
Jaren later kreeg ik opnieuw te maken met verlies. Dit keer mijn zus. Het verdriet was anders, maar de angst was er weer. Misschien wel herkenbaarder, maar niet minder intens. Alsof mijn systeem al wist: dit doet pijn, dit is groot, dit is te veel.
Wat me in al die jaren duidelijk werd, is dat angst niet alleen bij rouw hoort. Ze steekt ook haar kop op bij onzekerheid, bij grote veranderingen, bij momenten waarop je het bekende loslaat.
Zoals afgelopen jaar. Na een scheiding kwam ik er alleen voor te staan. Tegelijk voelde ik heel duidelijk dat ik een andere richting op wilde. Ik besloot een carrièreswitch te maken en mijn eigen mindfulness praktijk op te zetten. Niet de veilige weg, maar een weg die vanbinnen klopte.
Mensen zeiden regelmatig: “Wat moedig dat je dat durft.” En vaak denken we bij moed dat er geen angst is. Maar laat me je geruststellen: ook bij deze stap was angst volop aanwezig.
Gedachten als:
- Kan ik hier wel voldoende inkomen uithalen?
- Had ik niet beter bij het vertrouwde kunnen blijven?
- Waarom nu dit ook nog overhoop halen?
- Wat als dit mislukt?
Gedachten die niets oplossen, maar de angst wel voeden.
Hoe mindfulness op mijn pad kwam
Na het overlijden van mijn zus kwam mindfulness op mijn pad. Niet om van mijn angst af te komen, maar om anders met mezelf te leren omgaan. Mijn leven stond constant op spanning: mantelzorg, werk, zorgtaken, overgangsverschijnselen. Mindfulness bood geen wondermiddel, maar een uitnodiging: stil te staan, te voelen, eerlijk en zacht naar mezelf te zijn.
Tot op de dag van vandaag merk ik hoe krachtig het kan zijn om zowel met angst als met stress om te gaan.
Wat mindfulness mij leerde over gedachten
Eén van de belangrijkste lessen die ik leerde: gedachten komen en gaan. Dat heb je niet in de hand. Wat je wél kunt leren, is om niet automatisch elke gedachte te volgen. Niet elke gedachte is waar. En zeker niet elke gedachte is helpend.
Met mindfulness leer je om als het ware een stapje achteruit te doen. Je leert je gedachten te zien, in plaats van erin mee te gaan. Ze te observeren met nieuwsgierigheid.
Oh, deze gedachte is er nu.
Interessant… dit is wat mijn hoofd doet.
Dat alleen al geeft ruimte.
Uit het hoofd, terug naar het lichaam
Angst speelt zich vaak af in het hoofd. In zorgen, scenario’s en eindeloze herhalingen van wat als…
Je lichaam daarentegen is altijd in het hier en nu.
Door je aandacht naar je lichaam te brengen – naar je adem, je voeten op de grond, de sensaties die je voelt – kom je uit die gedachtenspiraal. Je leert weer aanwezig te zijn.
En ja, soms betekent dat dat je de angst duidelijk voelt. Misschien als spanning in je borst, een knoop in je buik of een onrustige ademhaling. Maar juist door dat toe te laten, zonder het meteen te willen veranderen, ontstaat er iets nieuws.
Angst niet wegduwen, maar ontmoeten
Wat ik heb geleerd, is dat vechten tegen angst geen zin heeft. Wegduwen, negeren of jezelf veroordelen (“wat ben ik toch bang”) werkt vaak averechts.
Mindfulness nodigt je uit om iets anders te doen:
de angst ontmoeten.
Niet hard, maar zacht.
Met open nieuwsgierigheid.
Alles mag er zijn. Zonder oordeel. Zonder druk. Zonder dat het anders moet. In het begin kan dat spannend voelen. Je doorbreekt immers een oud patroon. Maar mijn ervaring is: als je dit aandurft, ontstaat er ruimte.
De paradox van angst
Het klinkt misschien vreemd, maar juist door naar de angst toe te bewegen, merk je vaak dat daaronder ontspanning en rust liggen.
Je hebt geen controle over of angst wel of niet opkomt. Maar je hebt wél invloed op hoe je ermee omgaat.
Wanneer je leert zachter te reageren, groeit het vertrouwen. Het vertrouwen dat je dit aankunt. Dat angst niet gevaarlijk is, ook al voelt ze soms zo. En als je jezelf weer eens verliest in angst – want ja, dat gebeurt – word dan niet boos op jezelf. Ook dát hoort erbij.
Toen ik mijn angst letterlijk ontmoette
Een ervaring die voor mij glashelder laat zien wat er kan gebeuren wanneer je stopt met vechten tegen angst, speelde zich af een paar jaar gelden tijdens een reis door Azië. Ik reisde alleen met een rugzak en sloot me aan bij een kleine groep jonge reizigers voor een meerdaagse tocht door de jungle. Drie nachten sliep ik onder een klamboe, in het pikkedonker, onder een eenvoudig, provisorisch afdak van plastic en hout, met open zijkanten. Voor iemand die bang is in het donker, was dat een flinke uitdaging. En ik wist voordat ik hieraan begon dat dat wel een dingetje zou worden.
Toen de nacht viel, kwam de paniek precies zoals verwacht. Ik voelde hoe ik ermee samenviel. Maar toen koos ik bewust voor mijn ademhaling. Telkens als ik weer in mijn hoofd schoot, keerde ik vriendelijk terug naar mijn buikademhaling. En toen gebeurde iets wonderlijks: mijn lichaam ontspande. Ik kon blijven. Ik begon te genieten.
Ik hoorde de regen op de plastic zak tikken, voelde de spetters op mijn gezicht, het stromen van de beek, het ruisen van de bladeren en de geluiden van het oerwoud. In plaats van angst was er verwondering. In plaats van paniek was er zijn.
Het gaf me een intens gevoel van vreugde, vrijheid en overwinning — niet omdat de angst weg was, maar omdat ik er met aandacht en zachtheid bij bleef. Nog steeds voel ik die blijdschap wanneer ik eraan terugdenk.
Mindfulness als kompas in het dagelijks leven
Deze ervaring neem ik nog steeds mee in mijn werk als mindfulness trainer. Angst hoeft niet weggeveegd te worden; door aanwezig te zijn en te voelen wat er is, ontstaat ruimte, rust en vertrouwen. Net zoals ik in de jungle bij mijn ademhaling bleef, kunnen we leren zacht bij onszelf te blijven, ook in de storm van het dagelijks leven.
Wil je hier dieper in duiken? Je vindt meer inspiratie in mijn blog, of je kunt vrijblijvend kennismaken en ontdekken hoe mindfulness jou kan ondersteunen.
Meer lezen in mijn blog:
Wat is Mindfulness?
Waarom je altijd ja zegt en hoe je leert kiezen voor rust en ruimte.
Controle loslaten, begint met bewustwording.
Of plan een gratis vrijblijvend kennismakingsgesprek
Daarnaast start ik regelmatig nieuwe Mindfulness trainingen fysiek in Breda en online.
8 Weekse Mindfulness MBSR Trainingen > zie hier voor meer info & actuele data.